Stosunek prawny

Rodzaje wykładni to sposoby dokonywania wykładni. Oto trzy podstawowe rodzaje wykładni:
1. Wykładnia językowa
2. Wykładnia systemowa
3. Wykładnia funkcjonalna
4. Wykładnia historyczna

Ad. 1 Wykładnie językową przeprowadza się w pierwszej kolejności. Ze względu na to, że sama nauka o języku byłaby niewystarczająca, do pełnej interpretacji stosuje się też reguły wypracowane przez nauki prawnicze, tzw. dyrektywy wykładni językowej.
a) Dyrektywa interpretacyjna. Zwrotom nie można przypisywać swoistego znaczenia prawnego. Swoiste znaczenie to takie, które odmienne od znaczenia potocznego i występuje w danej dziedzinie nauki dla określenia pewnej kwestii.
b) Interpretowanym zwrotom, które znacznie zostało przypisane w języku prawnym, nie można nadawać innego specjalnego znaczenia oprócz tego, które wyraźnie im nadano.
c) Nie można w interpretacji tekstu prawnego określenia użytego przez ustawodawcę zmieniać, rozszerzać, czy zwężać.
d) To samo pojęcie w tym samym akcie normatywnym musi mieć to samo znaczenie.
e) Temu samemu pojęciu musi być przyporządkowane to samo znaczenie w obrębie danej gałęzi prawa.
f) Nie wolno traktować żadnego fragmentu interpretowanego przepisu prawnego jako zbędnego. Ustawodawca kieruje się intencją precyzyjnego wyjaśnienia wszystkich zagadnień, dlatego nie można ominąć żadnej części wypowiedzi prawnej.
g) Do interpretacji tekstu prawnego mają zastosowanie wszelkie reguły używane w nauce o języku. Tekst prawny musi być sporządzony zgodnie z regułami gramatyki.

Ad. 2 Wykładnia systemowa polega na ustaleniu znaczenia interpretowanej normy w kontekście całego systemu prawa. Podstawowe dyrektywy wykładni systemowej są następujące:
a) Znaczenie ustalonego przepisu nie może być sprzeczne z ogólnymi zasadami danego systemu prawa.
b) Znaczenie musi być zgodne z regułami danej części systemu, czyli gałęzi prawa.
c) Interpretacji tekstu prawnego dokonuje, uwzględniają systematykę budowy danego aktu normatywnego, zatem wyciąganie wniosków dotyczących interpretacji części przepisu może nastąpić dopiero po zdefiniowaniu podstawowych pojęć przez ustawodawcę.

Ad. 3 Wykładnia funkcjonalna. Jest to wykładnia, w której obrębie ustalamy interpretowanej normy przez uwzględnienie całego , bardzo złożonego, kontekstu funkcjonalnego. W jego skład wchodzą takie elementy, jak ustrój ekonomiczny, społeczno – polityczny, kultura społeczna oraz ideologie propagowane przez decydentów. W tej interpretacji prawnicy kierują się przede wszystkim celem, który przyświecał ogłoszeniu danej normy, koncentrując się na zbadaniu kontekstu, w jakim została ona wydana. Interpretując daną normę, muszą przede wszystkim ustalić, jaki cel chciał osiągnąć ustawodawca, wprowadzając ją w życie.

Ad.4 Wykładnię historyczną, która z kolei oparta jest na posiadanych materiałach historycznych, pozwalających rozumieć właściwy sens normy w świetle okoliczności, jakie istniały w momencie jej powstania.

Są trzy grupy teorii wykładni:
1. Wykładnia statystyczna,
2. Wykładnia dynamiczna,
3. Wykładnia mieszana

Ad.1 Za wykładnie statyczną uznaje się wykładnie prowadzącą do ustalenia intencji ustawodawcy, która przyświecała mu przy wydawaniu danego aktu.
Ustalenie tego, co miał na myśli ustawodawca, tworząc akt normatywny, jest co najmniej trudne.
Na pierwszy plan wysuwa się pytanie, co faktycznie miał zamiar uczynić ustawodawca. Prawo w myśl tej koncepcji jest tworzone tylko w celu rozwiązania konkretnych sytuacji, dlatego nie daje się ono stosować do rozwiązywania kwestii, do których regulowana konkretnie nie zostało ono stworzone.

Ad. 2 Wykładnia dynamiczna polega na tym, że wykonujemy wykładni testu prawnego wraz ze zmieniającymi się warunkami społeczno-politycznymi. Przepisy prawa są tu traktowane jako pewna materia, którą można zmienić wraz ze zmianą sytuacji.

Ad. 3 Wykładnia mieszana zakłada, ze normy prawne, które nie ulegają częstym zmianom, należy interpretować w taki sposób, jak życzyłby sobie tego obecny ustawodawca.

Teoretycy prawa wyróżniają rozmaite rodzaje stosunków prawnych.
Stosunki prawne mogą być wyróżniane ze względu na metodę regulacji prawnej:
Stosunki cywilnoprawne – ich cechami charakterystycznymi jest to, że:
a.    strony tych stosunków są równoprawne (równorzędne) – Żadna ze stron nie znajduje się w pozycji władczej.
b.    Nawiązywanie stosunków cywilnoprawnych jest zazwyczaj (choć nie zawsze!) dobrowolne.
c.    Przedmiot i treść stosunków są, z wyłączeniem sytuacji, gdy odnoszą się do norm iuris cogentis, określane swobodnie przez strony – zasada swobody umów.
d.    Sankcjami, jakie grożą w przypadku naruszenia uprawnień bądź niewykonania obowiązków z zakresu prawa cywilnego są – sankcja nieważności i sankcja egzekucyjna.

Stosunki prawnoadministracyjne – charakteryzują się tym, że:
a. strony tych stosunków nie są równoprawne. Występuje w nich jako    jedna ze stron (państwo, jednostka samorządu terytorialnego) reprezentowana przez organ – np. (wojewodę, ministra, wójta). Strona ta zajmuje w stosunku do pozostałych podmiotów np. osoby fizycznej pozycję władczą.
b. Zawiązanie stosunku prawnego może nie być dobrowolne dla jednej ze stron. Może wynikać z jednostronnej decyzji organu władzy publicznej.
c. Przedmiot i treść stosunku są z reguły określone za pomocą norm iuris cogentis.
d. Sankcjami grożącymi za naruszenie norm prawnoadministracyjnych są sankcje – egzekucyjna i niekiedy posiłkowo karna i sankcja nieważności.

Stosunki prawnokarne - charakteryzują się tym, że:
a.    Nawiązywane są w wyniku popełnienia przez indywidualnego sprawcę czynu zabronionego przez ustawę karną.
b.    Stroną tego stosunku jest Państwo działające za pośrednictwem kompetentnych organów oraz osoba, która przestępstwo popełniła.
c.    Położenie prawne stron tych stosunków wyznaczone jest przez normy o charakterze iuris cogentis.
d.    Sankcje mają charakter karny; a posiłkowo tylko – egzekucyjny.